We Francji odnaleziono jedną z kart Palimpsestu Archimedesa

11 marca 2026, 11:14

W Muzeum Sztuk Pięknych w Blois we Francji odnaleziono kartę z Palimpsestu Archimedesa. Palimpsest ten to jedna z najważniejszych kopii starożytnego tekstu, jakie dotrwały do naszych czasów. Wstępne analizy wykazały, że Victor Gysembergh, ekspert z Narodowego Centrum Badań Naukowych, odnalazł kartę 123. Palimpsestu. Na jednej stronie zawiera ona fragment traktatu Archimedesa „O sferze i walcu”, który częściowo przykryty jest tekstem modlitwy. Tekst Archimedesa można w dużej mierze odczytać tradycyjnymi metodami. Na drugiej stronie widzimy XX-wieczną iluminację przedstawiającą proroka Dawida w towarzystwie dwóch lwów. Iluminacja została prawdopodobnie dodana w 1942 roku przez ówczesnego właściciela, który w ten sposób chciał zwiększyć wartość księgi. Tutaj tekst starożytnego traktatu jest nieczytelny.



Działanie feromonów inne, niż myślano

27 czerwca 2008, 02:08

Naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego dokonali odkrycia, które znacząco zmienia dotychczasowe wyobrażenie o działaniu feromonów - naturalnych substancji sygnałowych wytwarzanych przez wiele gatunków organizmów. Badania Amerykanów, oprócz posiadania oczywistego waloru poznawczego, mogą w znaczący sposób przyczynić się do rozwoju nowych metod walki z niekorzystnymi dla człowieka gatunkami owadów.


Znamy już funkcję pseudopapierowej muszli

20 maja 2010, 11:02

Przez ponad 2 tys. lat biolodzy zastanawiali się, jaką funkcję spełnia przypominająca papier muszla samicy żeglarka (Argonauta argo). Jest zbyt cienka, by chronić przed drapieżnikami, ale dywagowano, że służy do przechowywania jaj. Zespół doktora Juliana Finna z Muzeum Wiktorii w Melbourne udowodnił, że zwierzęta gromadzą tu powietrze, a uwalniając je, dokładnie kontrolują kierunek przemieszczania w głębinach.


Koniec AltaVisty

3 lipca 2013, 09:55

W świecie zdominowanym przez Google'a niewiele osób słyszało o bardzo popularnej niegdyś wyszukiwarce AltaVista. Ci, którzy ją pamiętają, z pewnością sądzili, że wiele lat temu zniknęła z sieci. Tymczasem AltaVista wciąż istnieje, chociaż mamy ostatnią szansę, by z niej skorzystać


Burza na Słońcu niemal doprowadziła do wojny

9 sierpnia 2016, 17:37

Emerytowani oficerowie US Air Force ujawnili, że w 1967 roku burza słoneczna niemal doprowadziła do wybuchu wojny pomiędzy USA a ZSRR. Katastrofie zapobiegli wojskowi meteorolodzy i fakt, że siły zbrojne USA już pod koniec lat 50. rozpoczęły monitorowanie aktywności słonecznej i pogody kosmicznej.


Sprawa seryjnego mordercy: bazy DNA pozwalają na zidentyfikowanie 60% białych w USA

15 października 2018, 09:01

Ujęcie seryjnego mordercy nazwanego przez prasę Golden State Killer pokazało, jak przydatnymi narzędziami w rękach policji mogą być ogólnodostępne bazy danych genealogicznych, w których obywatele dobrowolnie pozostawiają próbki DNA. Teraz analizy przeprowadzone przez naukowców wykazały, że już za kilka lat – przynajmniej w USA – przed śledczymi nie ukryje się nikt, kto pozostawił na miejscu przestępstwa swój ślad genetyczny.


Zapadlisko przed Panteonem odsłoniło trawertynowe płyty, którymi ok. 2 tys. lat temu wybrukowano plac

12 maja 2020, 11:47

Późnym popołudniem 27 kwietnia w Piazza della Rotonda przed Panteonem w Rzymie utworzyło się zapadlisko o głębokości 2,5 m. Na jego dnie znajdowało się 7 trawertynowych płyt, ułożonych ok. 2000 lat temu. W zdarzeniu nikt nie ucierpiał, gdyż przez pandemię COVID-19 normalnie pełen ludzi plac świecił pustkami.


Globalne ocieplenie powoduje... zmianę położenia biegunów

28 kwietnia 2021, 08:04

Chińsko-duński zespól naukowy poinformował, że od 1995 roku topniejące lodowce wpływają na ruch obrotowy Ziemi. Na podstawie danych satelitarnych oraz modelowania komputerowego naukowcy wykazali, że w 1995 roku oba bieguny przemieszczają się na wschód, a proces ten jest napędzany przez topniejące lodowce.


W społeczeństwie Majów kakao nie było zarezerwowane dla elit. Korzystali z niego wszyscy

29 września 2022, 08:03

Powszechnie uważa się, że w społeczeństwie Majów kakao było zarezerwowane dla elity, a jego uprawy były kontrolowane przez najwyższe klasy społeczne. Miało być podarunkiem dla bogów, używanym podczas ceremonii religijnych. Jednak badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara (UCSB), Anabel Ford i Mattanjaha de Vriesa, przeczą temu poglądowi. Kakao było dostępne dla wszystkich i używano go podczas najróżniejszych ceremonii.


Duże modele językowe – jak ChatGPT – mają lewicowe „poglądy”

5 sierpnia 2024, 11:00

Większość dużych modeli językowych (LLM), systemów sztucznej inteligencji takich jak ChatGPT, wykazuje odchylenie w lewą stronę sceny politycznej, informuje David Rozado z nowozelandzkiej Politechniki w Otago. Uczony wykorzystał 11 testów orientacji politycznej do określenia „poglądów” 24 najbardziej rozwiniętych LLM, zarówno tych, o kodzie otwartym, jak i zamkniętym. Przebadał ChatGPT, rozwijany przez Metę Llama, google'owski Gemini, WizardLM Microsoftu, Grok Twittera czy Qwen Alibaby


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk